Wydawca treści Wydawca treści

Rezerwaty przyrody na terenie Nadleśnictwa Lesko

Aktualnie na terenie Nadleśnictwa Lesko znajduje się sześć zatwierdzonych rezerwatów przyrody o łącznej powierzchni 588,80 ha, co stanowi 3,25% powierzchni Nadleśnictwa. Są to rezerwaty: – „Góra Sobień” – pow. 5,34 ha; – „Dyrbek” – pow. 130,09 ha; – „Grąd w Średniej Wsi” – pow. 58,67 ha; – „Nad Jeziorem Myczkowieckim” – pow. 164,17 ha; – „Przełom Sanu pod Grodziskiem” – pow. 100,59 ha; – „Przełom Osławy pod Mokrem” – pow. 129,94 ha.

„Góra Sobień"


Położenie: oddz. 20d, f-h, leśnictwo Manasterzec, obręb Lesko.
Cel ochrony: zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych fragmentu lasu mieszanego z chronionymi gatunkami roślin zielnych w runie
oraz występującą na tym terenie rzadką fauną kserotermiczną.


 
Obiekt obejmuje górujące nad doliną Sanu wzgórze o stromych stokach
i różnych wystawach, porośnięte wielogatunkowym lasem liściastym, mające wysokość 360 m n.p.m. Na północ od rezerwatu znajduje się przełęcz oddzielająca wzgórze od głównego pasma Gór Słonnych. Samo wzgórze ma kształt elipsy
o wyraźnie zaznaczonej linii grzbietu w części zachodniej. Na szczycie wzgórza znajdują się ruiny zamku Kmitów z przełomu XIV i XV wieku.
Przeważają tu zbiorowiska leśne, reprezentowane głównie przez grąd zróżnicowany na trzy podzespoły oraz żyzną buczynę karpacką Dentario glandulosae-Fagetum występującą w formie podgórskiej. Pojawia się tu również podgórski łęg jesionowy Carici remotae–Fraxinetum, ciepłolubne zbiorowisko okrajkowe z klasy Trifolio–Geranietea oraz zbiorowisko synantropijne z klasy Rudero–Secalietea. Flora liczy 228 taksonów roślin naczyniowych, wśród których są gatunki wschodniokarpackie, ciepłolubne oraz objęte ochroną. Stopień zachowania flory uznać należy za bardzo korzystny.
Na terenie rezerwatu, szczególnie na stokach południowych i południowo-wschodnich, występują specyficzne warunki mikroklimatyczne, umożliwiające rozwój zbiorowisk sucho- i ciepłolubnej fauny. Stwierdzono tu występowanie licznych, nierzadko nowych dla polskiej fauny gatunków skąponogów, pierwowii, roztoczy, kosarzy, pająków i owadów.

„Dyrbek"

Położenie: oddz. 34 - 37, leśnictwo Czarny Dział, obręb Lesko.
Cel ochrony: zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych naturalnego zbiorowiska buczyny karpackiej.
 


Teren rezerwatu obejmuje południowo-zachodni stok wzniesienia
o wysokości 640 m n.p.m. położonego w paśmie Gór Słonnych. Na rzeźbę terenu wpływa bogata sieć potoków ostro wcinających się w podłoże. Potoki biorące swój początek na terenie rezerwatu są dopływami większego cieku o nazwie Dyrbek. Tworzą się tu liczne młaki śródleśne ze specyficzną roślinnością i mikroklimatem.
W okresie międzywojennym tuż przy granicy rezerwatu została założona szkoła szybowcowa w Bezmiechowej, nazywana „Akademią Szybowcową".
Na terenie rezerwatu stwierdzono występowanie około 120 gatunków roślin naczyniowych. Flora odznacza się występowaniem gatunków zachodnio-
i wschodniokarpackich z wyraźną przewagą tych ostatnich. Główny jej zrąb tworzą gatunki leśne. Występuje tu 25 gatunków górskich, w tym 5 ogólnogórskich
oraz 11 podlegających ochronie prawnej. Przeważającą część powierzchni obiektu zajmują zbiorowiska leśne: dominuje wśród nich żyzna buczyna karpacka Dentario glandulosae-Fagetum występującą w dwóch podzespołach: typowym i wilgotnym
z miesiącznicą trwałą Lunaria rediviva. Pojawia się tu również zbiorowisko przedplonowe z olszą szarą Alnus incana, brzozą brodawkowatą Betula pendula
i sosną Pinus sylvestris. Śródleśne młaki zajmuje zbiorowisko o nieustalonej przynależności fitosocjologicznej z licznie występującymi gatunkami higrofilnymi. Do osobliwości przyrodniczych obiektu należy zaliczyć obecność 6 drzew, osiągających wymiary pomnikowe, w tym dwóch jaworów i wiązu górskiego.


„Grąd w Średniej Wsi"


Położenie: oddz. 107 i 108, leśnictwo Glinne, obręb Lesko.
Cel ochrony: zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych fragmentów subkontynentalnego grądu Tilio-Carpinetum o wysokim stopniu naturalności, występującego w piętrze pogórza.


 
Rezerwat „Grąd w Średniej Wsi" obejmuje południowo-zachodni fragment pasma Rezerwat „Grąd w Średniej Wsi" obejmuje południowo-zachodni fragment Czulni – jednego z bardziej charakterystycznych pasm górskich Pogórza Leskiego.
Obiekt posiada duże walory przyrodnicze. Jednymi z cenniejszych na obszarze rezerwatu są ekosystemy leśne oraz stanowiące ich element zbiorowiska roślinne. Występujący tu zespół dobrze zachowanego grądu subkontynentalnego różnicuje się na cztery podzespoły, uwarunkowane odmiennymi warunkami mikrosiedliskowymi. Odnaleziono tu również niewielkie płaty zbiorowiska zbliżonego do nadrzecznej olszyny górskiej Alnetum incanae.
We florze rezerwatu liczną grupą stanowią rośliny górskie oraz chronione
i rzadkie. Spośród nich do najcenniejszych należą storczykowate Orchideaceae: kruszczyk szerokolistny Epipactis helleborine oraz gnieźnik leśny Neottia nidus-avis. Warto podkreślić obecność dwóch gatunków flory wczesnowiosennej: śnieżyczki przebiśnieg Galanthus nivalis i cebulicy dwulistnej Scilla bifolia. Ogółem stwierdzono tu występowanie 20 gatunków objętych ochroną gatunkową.
Na tle przeważających gatunków niżowych, dość liczne, biorąc pod uwagę areał rezerwatu, są gatunki górskie – ogółem 32 taksony. Wśród nich występują rośliny charakterystyczne dla Karpat Wschodnich.
Charakterystyczną grupą, liczącą około 5 taksonów, są gatunki kserotermiczne, stwierdzone w przewadze w płatach grądu o charakterze ciepłolubnym T.-C. melittetosum.
Cennym elementem istniejącego tu ekosystemu leśnego jest również drzewostan, który charakteryzuje się przewagą dębu i buka. Dominacja dębu, skupiającego blisko 45% miąższości, dobrze świadczy o stopniu zachowania tutejszych ekosystemów leśnych, dąb jest bowiem jednym z najważniejszych komponentów zbiorowisk grądowych, a przy tym niezbyt częstym gatunkiem
w drzewostanach Bieszczadów Niskich. Duży udział buka związany jest z kolei
z położeniem w piętrze pogórza w stosunkowo bliskim sąsiedztwie piętra regla dolnego i wykształceniem się asocjacji pośrednich między grądem a żyzną buczyną karpacką. W składzie drzewostanu elementem charakterystycznym są wiekowe sosny.
Kompleksy leśne, w skład których wchodzi omawiany rezerwat, znajdują się w zasięgu areału osobniczego wielu cennych gatunków fauny.


„Nad jeziorem Myczkowieckim"


Położenie: oddz. 140a-c, 141a,b, 142a-c, 143a-c, 144a-d, 145a,b, leśnictwo Myczków, obręb Lesko.
Cel ochrony: zachowanie ze względów naukowych, dydaktycznych
i krajobrazowych grzbietu górskiego Berdo, położonego nad Jeziorem Myczkowieckim i porastających go lasów z licznymi stanowiskami roślin chronionych i rzadkich w runie.


 
Rezerwat „Nad Jeziorem Myczkowieckim" obejmuje jedno z bardziej charakterystycznych miejsc Bieszczadów Niskich, jakimi są pasma górskie otaczające zbiornik w Myczkowcach. Jest on doskonale widoczny z drogi Uherce Mineralne - Solina, prowadzącej do Jeziora Solińskiego.
Obiekt posiada duże walory krajobrazowe, na które składa się malownicze usytuowanie nad wodami Jeziora Myczkowieckiego oraz charakterystyczna rzeźba samego wzniesienia Berdo.
Jednymi z cenniejszych na obszarze rezerwatu są ekosystemy leśne oraz stanowiące ich element zbiorowiska roślinne. Większość występujących tu zespołów leśnych nosi wszelkie cechy edaficzno-klimatycznie uwarunkowanych zbiorowisk naturalnych.
We florze rezerwatu liczną grupę stanowią rośliny górskie oraz chronione
i rzadkie. Spośród nich do najcenniejszych należy języcznik zwyczajny Phyllitis scolopendrium pojawiający się w dwóch rozległych, liczących kilkaset osobników płatach. Znajduje się tu również bardzo liczna populacja lulecznicy kraińskiej Scopolia carniolica. Występują również liczne gatunki z rodziny storczykowatych Orchidaceae: kruszczyk siny i szerokolistny Epipactis purpurata, E. helleborine, buławnik mieczolistny Cephalanthera longifolia oraz gnieźnik leśny Neottia nidus-avis. Ważny akcent we florze stanowią gatunki wschodniokarpackie. Kompleks leśny, którego część stanowi omawiany rezerwat, znajduje się
w zasięgu areału osobniczego wielu cennych gatunków fauny. Duże znaczenie faunistyczne, szczególnie dla ptaków, ma sąsiadujący bezpośrednio z rezerwatem Zbiornik Myczkowce. Część z bytujących tu ptaków w drzewostanach obiektu znajduje miejsce schronienia, zdobywania pożywienia, niewykluczone, że również miejsca lęgów.


„Przełom Sanu pod Grodziskiem"


Położenie: oddz. 159a-c, 166a-c, 167a-d, 168a-f, leśnictwo Myczków, obręb Lesko.
Cel ochrony: zachowanie ze względów naukowych, dydaktycznych
i krajobrazowych części doliny rzeki San wraz ze wzgórzem Grodzisko
i porastających go lasów z licznymi gatunkami roślin chronionych i rzadkich
w runie.


 

Rezerwat „Przełom Sanu pod Grodziskiem" obejmuje jedno z bardziej charakterystycznych miejsc Pogórza Leskiego, jakim są pasma górskie towarzyszące Zbiornikowi Myczkowce. Poniżej zapory San meandrując zatacza prawie pełne koło, tworząc tzw. łokieć – w miejscu tym dwa koryta oddzielone wzniesieniem oddalone są od siebie o zaledwie 300 - 400 m, zaś różnica poziomów wody w rzece wynosi około 7 - 8 m. Fakt ten wykorzystano do budowy elektrowni wodnej.
„Przełom Sanu pod Grodziskiem" posiada duże walory krajobrazowe, na które składa się malowniczy przełom Sanu płynącego między wzniesieniami Grodziska i Trzech Kopców. Lasy obiektu są również oprawą dla wód Zalewu, porastając wyniesienie położone bezpośrednio nad zaporą.
Bez wątpienia najcenniejszymi w rezerwacie są ekosystemy leśne, w tym stanowiące ich element zbiorowiska roślinne. Asocjacje żyznej buczyny karpackiej Dentario glandulosae-Fagetum typicum, grądu subkontynentalnego Tilio-Carpinetum, jak i jaworzyny górskiej Phyllitido-Aceretum, odznaczają się wysokim stopniem naturalności i wykazują znaczne zróżnicowanie wewnętrzne, uwarunkowane ekologicznie.
We florze rezerwatu liczną grupą stanowią rośliny chronione i rzadkie, mające tutaj często dość liczne lub bardzo liczne stanowiska. Spośród nich
do najcenniejszych należą różne gatunki paproci, w tym jedno z obfitszych
w Bieszczadach Zachodnich a zarazem dużych powierzchniowo stanowisk języcznika zwyczajnego Phyllitis scolopendrium, liczne stanowiska paprotki zwyczajnej Polypodium vulgare, zanokcicy skalnej Asplenium trichomanes,
a w bezpośrednim sąsiedztwie Sanu bogate stanowisko pióropusznika strusiego Matteucia strutiopteris.



Spośród stwierdzonych tu około 320 taksonów roślin naczyniowych, wyodrębnić można charakterystyczne dla żyznych lasów liściastych, polan śródleśnych, nadpotokowych zarośli i wilgotnych łąk. Licznie występują tu gatunki górskie, a swą obecność zaznaczają taksony wschodniokarpackie.
Kompleksy leśne, w skład których wchodzi omawiany rezerwat, znajdują się w zasięgu areału osobniczego wielu cennych gatunków fauny. Doliną Sanu biegnie szlak migracyjny wielu gatunków, głównie ptaków, które niejednokrotnie zatrzymują się nad wodami Zalewu w Myczkowcach.


„Przełom Osławy pod Mokrem"


Położenie: oddz. 102a,c, 103a-c,f,g, 104a,b, 109a-h, 113a-f, 123a-c, leśnictwo Mokre, obręb Zagórz.
Cel ochrony: zachowanie ze względów naukowych, dydaktycznych
i krajobrazowych przełomowego odcinka rzeki Osławy oraz zbiorowisk leśnych
z licznymi stanowiskami roślin chronionych i rzadkich w runie.
 


„Przełom Osławy pod Mokrem" obejmuje jeden z piękniejszych pod względem krajobrazowym fragmentów Pogórza Bukowskiego. Osława tworzy tu malownicze zakole ograniczone stromymi, porośniętymi lasem zboczami, wraz
z rozległym tarasem rzecznym i przewężonym korytem rzecznym obfitującym
w liczne progi skalne.
Dominującym zespołem leśnym jest tutaj żyzna buczyna karpacka Dentario glandulosae-Fagetum. Ponadto wyróżniające się zbiorowiska roślinne to fragmenty kwaśnych buczyn zajmujących strome grzbiety pokryte rumoszem skalnym, niewielkie fragmenty nadrzecznej olszyny górskiej Alnetum incanae oraz zbiorowisko grądu subkontynentalnego Tilio-Carpinetum.
Do cenniejszych elementów szaty roślinnej rezerwatu należą również licznie reprezentowane rośliny chronione, zwłaszcza storczyki takie jak: kruszczyk siny Epipactis purpurata i szerokolistny Epipactis helleborine, storczyk plamisty Dactylorhiza maculata, podkolan biały Platanthera bifolia.